Tại Việt Nam, việc tiêu thụ đồ uống có đường đã tăng nhanh trong những năm gần đây. Bộ Y tế cho biết, từ năm 2009-2023, lượng tiêu thụ sản phẩm này đã tăng gấp 4 lần, riêng từ năm 2013-2023, lượng tiêu thụ tăng từ 3,44 tỷ lít lên 6,67 tỷ lít. Tính theo bình quân đầu người, mức tiêu thụ đã tăng từ 18,5 lên 66,5 lít/người/năm, tương đương khoảng 1,3 lít mỗi người mỗi tuần; tương ứng với 18 gam đường mỗi ngày, chiếm tới 36% mức khuyến nghị tối đa của WHO dành cho người trưởng thành (dưới 50 gam đường/người/ngày) [1].
Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế cho hay, trung bình một người Việt Nam tiêu thụ khoảng 46,5g đường tự do/ngày, gần bằng mức giới hạn tối đa (50g/ngày) và cao gần gấp đôi so với mức tiêu thụ < 25g/ngày (cho một người trưởng thành có khẩu phần 2000 Kcal/ngày) theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) [2].
Dự báo từ năm 2023-2028, Việt Nam nếu không có biện pháp kiểm soát hiệu quả, mức tiêu thụ đồ uống có đường sẽ tăng trung bình 6,4% mỗi năm [1].
Sử dụng đồ uống có đường được chứng minh có mối liên quan với các bệnh tim mạch, tiểu đường, thừa cân, béo phì và bệnh ung thư. Theo kết quả khảo sát cắt ngang tại 31 trường trung học cơ sở ở Thành phố Hồ Chí Minh với 2.678 học sinh, những trẻ thường xuyên uống nước ngọt có nguy cơ mắc thừa cân béo phì cao hơn ba lần so với trẻ không uống thường xuyên.
Song song với mức độ tiêu thụ đồ uống có đường tăng gấp đôi ở Việt Nam thì trong 10 năm qua, tỷ lệ thừa cân béo phì ở trẻ học đường từ 5 đến 19 tuổi cũng đã tăng gấp đôi, ở mức 8,5% năm 2010 lên 19% năm 2020 và ở người trưởng thành, tỷ lệ thừa cân béo phì đã tăng 30% trong 6 năm, từ 15,6% năm 2015 lên 19,6% năm 2020 cho thấy mối liên quan trực tiếp giữa việc sử dụng đồ uống có đường với tình trạng béo phì và gây ra các bệnh tim mạch, tiểu đường [3].
Tổ chức Y tế thế giới đã đưa ra kết luận: Tiêu thụ thường xuyên đồ uống có đường làm tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường tuýp 2, bệnh tim mạch, sâu răng, loãng xương và gây thừa cân và béo phì, đồng thời tiềm ẩn nhiều khả năng dẫn đến tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm khác, trong đó có ung thư.
Người mắc các bệnh mạn tính không lây như đái tháo đường, tăng huyết áp và bệnh tim đòi hỏi phải kiểm soát chế độ ăn uống cẩn thận. Bằng cách tập trung vào chế độ dinh dưỡng cân bằng, điều chỉnh các bữa ăn theo nhu cầu cụ thể và kết hợp các phương pháp ăn uống có kiểm soát, mọi người, bất kể tuổi tác, tình trạng thai kỳ hay các vấn đề về sức khỏe, đều có thể tận hưởng.
Trong 10 lời khuyên về dinh dưỡng hợp lý đến năm 2030 do Bộ Y tế ban hành cũng đã nhấn mạnh đến việc hạn chế sử dụng các loại thức ăn chiên rán, thức ăn nhanh nhiều dầu mỡ, thức ăn nhiều muối, nhiều đường, đồ uống có đường, có cồn. Theo Bộ Y tế, thực hành dinh dưỡng cân đối, hợp lý là yếu tố quan trọng nhằm hướng tới phát triển toàn diện về tầm vóc, thể chất, trí tuệ của người Việt Nam và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Lê Thị Châu An/ Trạm Y tế phường Tân Bình
[1]. https://moh.gov.vn/tin-lien-quan/-/asset_publisher/vjYyM7O9aWnX/content/ap-thue-o-uong-co-uong-e-ngan-ngua-cac-benh-khong-lay-nhiem
[2]. https://benhviennoitiet.vn/su-dung-do-uong-co-duong-lam-tang-nguy-co-mac-benh-thua-can-beo-phi-dai-thao-duong/
[3]. https://nhandan.vn/he-luy-den-suc-khoe-tu-do-uong-co-duong-ngay-cang-ro-post884073.html