Xét nghiệm sàng lọc HIV, viêm gan B và giang mai trong thai kỳ giúp phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và giảm tối đa nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con. Chủ động xét nghiệm là cách bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé ngay từ những tháng đầu thai kỳ.
1. Sàng lọc sớm trong thai kỳ – yếu tố quyết định
Xét nghiệm sàng lọc HIV, viêm gan B và giang mai cho phụ nữ mang thai có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tốt nhất thực hiện trong 3 tháng đầu thai kỳ. Việc phát hiện sớm giúp can thiệp điều trị kịp thời, giảm tối đa nguy cơ lây truyền bệnh từ mẹ sang con.
- Mẹ nhiễm HIV: Được chỉ định điều trị thuốc kháng vi-rút từ sớm (thường từ tháng thứ 4 của thai kỳ), giúp giảm rõ rệt nguy cơ lây truyền HIV cho trẻ.
- Mẹ nhiễm vi-rút viêm gan B: Tùy theo tải lượng vi-rút trong máu, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị hoặc theo dõi phù hợp. Thai phụ được tư vấn lựa chọn cơ sở y tế sinh con để đảm bảo trẻ được tiêm kháng huyết thanh vi-rút viêm gan B trong vòng 24 giờ sau sinh và tiêm vắc-xin viêm gan B. (Lưu ý: kháng huyết thanh viêm gan B không có sẵn tại tất cả các cơ sở y tế).
- Mẹ nhiễm giang mai: Cần được điều trị ngay nhằm phòng ngừa các biến chứng nghiêm trọng như sảy thai, thai chết lưu (có thể xảy ra từ tháng thứ 5) hoặc giang mai bẩm sinh ở trẻ.
2. Chăm sóc và theo dõi trẻ sau sinh từ mẹ mắc bệnh
Việc chăm sóc, nuôi dưỡng và theo dõi trẻ sau sinh cần được thực hiện đúng hướng dẫn chuyên môn, tùy theo bệnh lý của mẹ:
- Mẹ nhiễm HIV
+ Khuyến cáo không nuôi con bằng sữa mẹ, trừ trường hợp không có điều kiện nuôi dưỡng bằng sữa thay thế.
+ Nếu nuôi bằng sữa thay thế: cần đảm bảo đủ sữa trong 6 tháng đầu, có nước sạch, điều kiện pha sữa an toàn, hợp vệ sinh.
+ Nếu buộc phải nuôi con bằng sữa mẹ: mẹ phải điều trị ARV và tuân thủ điều trị tốt, tải lượng vi-rút đạt mức ức chế.
⚠️ Tuyệt đối không cho trẻ vừa bú mẹ vừa bú sữa thay thế.
- Mẹ nhiễm vi-rút viêm gan B
+ Tiêm kháng huyết thanh viêm gan B và vắc-xin viêm gan B cho trẻ trong vòng 24 giờ sau sinh (tiêm cùng thời điểm, khác vị trí).
+ Trẻ được bú sữa mẹ bình thường.
+ Xét nghiệm HBsAg và anti-HBs khi trẻ đủ 12 tháng tuổi để đánh giá tình trạng nhiễm và đáp ứng miễn dịch.
- Mẹ nhiễm giang mai
+ Trẻ được bú sữa mẹ.
+ Khám sàng lọc các dấu hiệu giang mai bẩm sinh.
+ Tùy tiền sử điều trị của mẹ, bác sĩ sẽ tư vấn theo dõi hoặc điều trị dự phòng cho trẻ.
+ Trẻ cần được theo dõi định kỳ đến ít nhất 9 tháng tuổi.
Hà Thị Tường Vi/ Trạm Y tế phường Tân Bình