Ngày 8/5 hằng năm được chọn là Ngày Thalassemia Thế giới là dịp để nâng cao nhận thức về Thalassemia (hay còn gọi Bệnh tan máu bẩm sinh), một căn bệnh di truyền nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa.
Ít ai biết rằng, đằng sau vẻ ngoài khỏe mạnh, hàng triệu người đang âm thầm mang trong mình gen bệnh – một “quả bom di truyền” có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thế hệ sau. Thalassemia không lây nhiễm, nhưng lại di truyền qua nhiều thế hệ, để lại những hậu quả nặng nề cho gia đình và xã hội.
Gánh nặng từ một căn bệnh di truyền
Thalassemia là bệnh lý về máu khiến cơ thể không sản xuất đủ hemoglobin – thành phần thiết yếu giúp hồng cầu vận chuyển oxy. Người mắc bệnh thể nặng phải truyền máu định kỳ suốt đời và đối mặt với nhiều biến chứng nghiêm trọng như suy tim, gan to, loãng xương, chậm phát triển thể chất và trí tuệ.
Điều đáng lo ngại là người mang gen bệnh thường không có biểu hiện rõ ràng, vẫn sinh hoạt bình thường nên rất khó phát hiện nếu không xét nghiệm. Chính sự “im lặng” này khiến bệnh dễ dàng lan truyền qua các thế hệ.
Theo Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương ở Việt Nam, hiện có khoảng 13 triệu người mang gene bệnh tan máu bẩm sinh. Trong đó, tỷ lệ người dân đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ khá cao, từ 20-40%. Người bị bệnh và mang gene bệnh có ở tất cả các tỉnh, thành phố, dân tộc. Hiện nay, có hơn 20.000 người bệnh đang cần được điều trị. Mỗi năm, có thêm khoảng 8.000 trẻ sinh ra mắc bệnh, trong số này có khoảng 2.000 trẻ bị bệnh mức độ nặng, cần được điều trị cả đời. Người mắc bệnh tan máu bẩm sinh ở nước ta chủ yếu được điều trị tại các bệnh viện: Nhi, huyết học truyền máu, đa khoa các tỉnh, thành phố trong cả nước.
Phòng ngừa – giải pháp hiệu quả và bền vững
Khác với nhiều bệnh lý di truyền khác, Thalassemia hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu được sàng lọc và tư vấn di truyền từ sớm. Khi cả hai vợ chồng cùng mang gen bệnh, nguy cơ sinh con mắc thể nặng là 25% trong mỗi lần mang thai.
Chỉ với một xét nghiệm máu đơn giản trước hôn nhân hoặc trước khi mang thai, các cặp đôi có thể biết được nguy cơ và chủ động lựa chọn giải pháp phù hợp để sinh con khỏe mạnh. Đây được xem là chìa khóa quan trọng nhằm kiểm soát và tiến tới giảm thiểu số ca mắc mới trong cộng đồng.
Giải pháp hiệu quả nhất để kiểm soát bệnh là sàng lọc và tư vấn di truyền trước hôn nhân và trước sinh.
Chung tay vì thế hệ tương lai
Hưởng ứng Ngày Thalassemia Thế giới (8/5), ngành Y tế kêu gọi mỗi người dân chủ động tìm hiểu thông tin, tham gia xét nghiệm sàng lọc khi cần thiết và chia sẻ kiến thức về phòng bệnh trong cộng đồng. Đẩy mạnh công tác phòng bệnh, tầm soát, chẩn đoán, điều trị sớm bệnh tan máu bẩm sinh, cần chung tay của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội.
Phòng bệnh từ sớm không chỉ giúp giảm gánh nặng cho mỗi gia đình mà còn góp phần nâng cao chất lượng dân số. Một xét nghiệm đơn giản hôm nay có thể bảo vệ sức khỏe cho cả một thế hệ ngày mai.
Trạm Y tế pường Tân Bình