Thừa cân béo phì là tình trạng chất béo trong cơ thể tích tụ bất thường hoặc quá mức, có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Theo số liệu thống kê trong nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) được công bố trên tạp chí Y khoa The Lancet (Anh Quốc), hiện thế giới có hơn 1 tỷ người đang mắc bệnh béo phì, bao gồm cả trẻ em và thanh thiếu niên, tương đương cứ 8 người thì có 1 người béo phì. Từ năm 1990 đến năm 2022, tỷ lệ béo phì trong dân số thế giới đã tăng gấp 4 lần ở trẻ em và thanh thiếu niên; tăng gấp đôi ở người lớn. Tình trạng thừa cân béo phì đang tăng nhanh trên toàn cầu, trong đó có Việt nam và dự báo khoảng 1,9 tỷ người sẽ phải sống chung với bệnh béo phì vào năm 2035 nếu không có các giải pháp ngăn ngừa hiệu quả [1].
Béo phì không chỉ là tăng cân đơn thuần, nó là yếu tố nguy cơ dẫn đến nhiều bệnh lý khác. Các bệnh lý này nếu không được phát hiện và điều trị có thể đe dọa cuộc sống và tính mạng của người bệnh. Các nguy cơ biến chứng này tăng lên cùng mức độ béo phì. Trẻ em bị béo phì có nguy cơ béo phì, tử vong sớm và tàn tật cao hơn khi trưởng thành. Ngoài ra, trẻ béo phì có thể bị khó thở, tăng nguy cơ gãy xương, tăng huyết áp, bệnh tim mạch sớm, kháng insulin và ảnh hưởng tâm lý.
Rất khó để giảm cân sau khi bị béo phì, vì vậy tốt nhất là cần phòng ngừa béo phì ngay khi cân nặng vượt quá trọng lượng lý tưởng.
- Chế độ ăn uống: nhiều rau, củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc, sản phẩm từ sữa ít béo, sử dụng chất béo không bão hòa; hạn chế thực phẩm và đồ uống thêm đường, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, muối.
- Tăng cường tập luyện, vận động: Trẻ em nên hoạt động thể chất ít nhất 60 phút mỗi ngày với cường độ từ vừa phải đến mạnh. Người lớn nên tập luyện ít nhất 150 phút mỗi ngày, mỗi ngày ít nhất 30 phút.
- Ngủ đủ giấc tùy theo độ tuổi: Trẻ sơ sinh ngủ từ 14-17 tiếng mỗi ngày. Thanh thiếu niên cần ngủ 8-10 tiếng mỗi ngày và người lớn cần ngủ 7-9 tiếng mỗi ngày.
- Có kế hoạch làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế căng thẳng, lo âu trong cuộc sống.
- Tính chỉ số BMI định kỳ.
BMI là công cụ sàng lọc béo phì, nhưng không cho biết tình trạng sức khỏe và nguy cơ bệnh lý. Vì vậy, ngay khi phát hiện béo phì cần đi khám để được kiểm tra huyết áp, lipid máu, glucose máu, acid uric… để phát hiện sớm biến chứng béo phì [2].
Lê Thị Châu An/ Trạm Y tế phường Tân Bình
[1]. https://benhviennhitrunguong.gov.vn/infographic-ngay-the-gioi-phong-chong-beo-phi-4-3-du-bao-gan-2-ty-nguoi-beo-phi-vao-nam-2035.html
[2]. https://umcclinic.com.vn/beo-phi-dinh-nghia-nguyen-nhan-bien-chung-va-cach-dieu-tri